Theoretical and Methodological Aspects of Ensuring the Dialectical Coherence of the System of Legislative Acts
Annotation / Abstract
Abstract. This article explores contemporary trends in both national and international legislation, focusing on the phenomenon of legislative inflation that has become increasingly evident in recent years. The study analyzes and evaluates this phenomenon through the dialectical framework of “quantity” and “quality.” Proposals and recommendations are provided for eliminating the tendencies of legislative inflation.
Full text
Professor S.A. Belousov yuridik inflyatsiya — bu muayyan sohada qonunchilik hujjatlarining muvozanati buzilishi, qonunchilik tizimida kolliziya, normativ qoidalarning haddan ziyod ko‘payishi, ularning o‘ta ixtisoslashtirilishi oqibatidagi nomutanosiblik, deydi [9; 16–22].
Rossiyalik olima V.N. Shutovaning ta’kidlashicha, «qonunchilik tizimidagi miqdor ko‘rsatkichlarining asossiz ortishi — tabiiy ravishda qonunlar sifatining pasayishiga olib keladi» [10; 18–26] va bu normativ hujjatlarga tinimsiz ko‘plab qo‘shimcha va o‘zgartirishlar kiritilishiga sabab bo‘ladi.
Aslida qonun ijodkorligida qonunlarni yangi tahrirda qabul qilish, ularga zarur tuzatish va to‘ldirishlarni kiritish foydali, ijobiy uslub hisoblanadi. Bu yerda gap normativ-huquqiy hujjatlarga asossiz ravishda, tez-tez o‘zgartirishlar kiritilaverishi oqibatida yuzaga keladigan qonunchilik inflyatsiyasi haqida bormoqda [10; 55]. Masalan, T.N. Moskalkova bunday vaziyatni jamiyat va davlatning real ehtiyojlarini inobatga olmasdan, shoshma-shosharlik bilan qonunchilik hujjatlari qabul qilinishi, deb baholaydi [11; 137–148].
Xo‘sh, qonunchilik inflyatsiyasi namoyon bo‘lishining asosiy belgilari qanday?
Birinchidan, huquqiy normalarning haddan ziyod ko‘payib ketishi, qonun va qonunosti hujjatlar katta hajm (miqdor)da qabul qilinaverishi (ba’zan bunga ehtiyoj bo‘lmasa ham) oqibatida mantiqiy tizimlilik buziladi.
Ikkinchidan, norma ijodkorligining sifati pasayadi — shoshma-shosharlik va muammoga ilmiy yondashuvning yo‘qligi bois ziddiyatlar, kolliziya (ixtilof) va qarama-qarshiliklar paydo bo‘ladi.
Uchinchidan, qonunchilik hujjatlariga tez-tez o‘zgartirishlar kiritilishi tufayli normalar tez eskiradi, tuzatishlar ko‘pligi huquqiy tizimning barqarorligiga putur yetkazadi.
References
Foydalanilgan manbalar
- “Norma ijodkorligi faoliyatini takomillashtirish konsepsiyasini tasdiqlash toʻgʻrisida” Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2018-yil 8-avgustdagi PF-5505-son farmoni // Qonun hujjatlari maʼlumotlari milliy bazasi, 08.08.2018-y., 06/18/5505/1639-son; 09.11.2019-y., 06/19/5870/4010-son; Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 30.04.2021-y., 06/21/6218/0398-son. // https://lex.uz/docs/3858817
- “Oʻzbekiston Respublikasida Maʼmuriy islohotlar konsepsiyasini tasdiqlash toʻgʻrisida” Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2017-yil 8-sentyabrdagi PF-5185-son farmoni // Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlari toʻplami, 2017-y., 37-son, 979-modda; Qonun hujjatlari maʼlumotlari milliy bazasi, 19.01.2018-y., 06/18/5304/0591-son; 03.03.2018-y., 06/18/5329/0846-son; 04.05.2018-y., 06/18/5428/1158-son; 25.05.2018-y., 06/18/5447/1269-son; 07.06.2018-y., 06/18/5456/1316-son; 08.06.2018-y., 06/18/5457/1324-son; 11.07.2018-y., 06/18/5475/1489-son; 14.07.2018-y., 06/18/5477/1505-son; 01.08.2018-y., 06/18/5496/1603-son; 01.08.2018-y., 06/18/5497/1604-son; 28.08.2018-y., 06/20/5526/0983-son; 11.12.2019-y., 06/19/5892/4134-son; 19.03.2020-y., 06/20/5968/0331-son; 17.03.2021-y., 06/21/6188/0216-son. // https://lex.uz/docs/3331174.
- Oʻzbekiston Respublikasining “Normativ-huquqiy hujjatlar toʻgʻrisida” 2021-yil 20-apreldagi OʻRQ-682-son qonuni // Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 20.04.2021-y., 03/21/682/0354-son; 03.03.2022-y., 03/22/756/0180-son; 04.08.2022-y., 03/22/787/0708-son; 27.10.2022-y., 03/22/796/0966-son; 09.08.2023-y., 03/23/860/0571-son; 29.11.2023-y., 03/23/880/0905-son; 19.02.2024-y., 03/24/909/0133-son; 05.09.2024-y., 03/24/954/0682-son; 19.10.2024-y., 03/24/976/0833-son; 19.10.2024-y., 03/24/977/0831-son; 10.04.2025-y., 03/25/1054/0329-son // https://lex.uz/docs/5378966.
- Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasi Kengashining va Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Senati Kengashining 2024-yil 15-fevraldagi №4036-IV/KQ-683-IV-son qoʻshma qaroriga 1-ilova. Qonun ijodkorligi faoliyati boʻyicha Dastur. https://lex.uz/docs/6853994.
- https://lex.uz/statistic.
- Falsafa: qomusiy lugʻat. – Toshkent, 2004.
- Краткий философский словарь / Авт. колл. – Москва, 1954.
- Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlis Senatining 2025-yil 16-avgustdagi yalpi majlisida Adliya vaziri taqdim etgan maʼlumot.
- Белоусов С.А. Юридическая инфляция как форма проявления законодательного дисбаланса // Правовая политика и правовая жизнь. – 2015. – №2.
- Шутова В.Н. Законодательная инфляция и другие тенденции современного законодательства: сравнительно-правовой аспект // Журнал о праве. – 2023. – №3.
- Москалькова Т.Н. Качество современного российского законотворчества // Вестник Нижегородской городской академии МВД РФ. – 2013. – №22.
- Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining Oliy Majlisga Murojaatnomasi // Yangi Oʻzbekiston, 2020-yil 21-yanvar.
- “Oʻzbekiston Respublikasi Milliy statistika qoʻmitasi faoliyatini tashkil etish chora-tadbirlari toʻgʻrisida” Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2025-yil 24-fevraldagi PQ-75-son qarori // Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 01.03.2025-y., 07/25/75/0197-son. https://lex.uz/docs/7409802.
- Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlis Senatining 2025-yil 16-avgustdagi yalpi majlisi // Xalq soʻzi, 2025-yil 17-avgust.
- Сехин И.В. Законодательная инфляция как актуальная проблема правового регулирования. – Калининград: Калининградский государственный университет, 2016.
- Badescu M. Legislative Inflation – an Important Cause of the Dysfunctions Existing in Contemporary Public Administration // Juridical Tribune – Review of Comparative and International Law. Bucharest Academy of Economic Studies. Vol. 8(2).
APA
Vancouver
Authors
O'zbekiston Respublikasi Kriminologiya tadqiqot instituti