Criminological Activity → Volume 1, Issue 1

The System of Cybercrime Prevention Subjects and Their Interaction: National Practice, Foreign Experience, and Legal Proposals

27.03.2026 Research UZ 🔓 Open Access 👁 7 · 📥 2

Annotation / Abstract

Abstract: This article examines the system of actors responsible for cybercrime prevention and the effectiveness of their cooperation mechanisms. It outlines the roles of competent authorities, law- enforcement bodies, digital transformation institutions, and the banking/financial sector, while highlighting institutional bottlenecks in rapid information sharing with the private sector (IT companies and service providers).

Full text

Ushbu nazariy qarashlar shuni ko‘rsatadiki, kiberjinoyatlar profilaktikasi subyekti tushunchasi kengayib bormoqda. Endilikda bu tizimga nafaqat huquqni muhofaza qiluvchi xizmatlar, balki iqtisodiy subyektlar va fuqarolik instituti vakillari ham kiritilmoqda.

O‘zbekiston Respublikasi qonunchiligida kiberjinoyatlar profilaktikasi subyektlari tizimi so‘nggi yillarda tubdan yangilandi. Xususan, 2022-yilda qabul qilingan “Kiberxavfsizlik to‘g‘risida”gi qonun ushbu sohadagi munosabatlarni tartibga soluvchi asosiy huquqiy hujjat bo‘lib xizmat qilmoqda [10]. Qonunga muvofiq, kiberxavfsizlik sohasidagi yagona davlat siyosatini amalga oshiruvchi va tizimni muvofiqlashtiruvchi vakolatli organ sifatida O‘zbekiston Respublikasi Davlat xavfsizlik xizmati (DXX) belgilangan.

Milliy qonunchilikda profilaktika subyektlari quyidagi iyerarxik tartibda yoritilgan:

  1. Davlat xavfsizlik xizmati: kibermakondagi tahdidlarni aniqlash, muhim axborot infratuzilmasi obyektlarini himoya qilish va boshqa organlar faoliyatini muvofiqlashtirish uchun mas’ul [11].
  2. Ichki ishlar vazirligi (IIV) huzuridagi Kiberxavfsizlik markazi: bevosita kiberjinoyatchilikka qarshi kurashish, tezkor-qidiruv tadbirlarini o‘tkazish va aholi o‘rtasida profilaktika ishlarini olib borish bilan shug‘ullanadi [12]. Prezident qarori bilan ushbu markazning vakolatlari kengaytirilib, yettita yangi turdagi ekspertiza yo‘nalishlari joriy etildi.
  3. Raqamli texnologiyalar vazirligi: axborot texnologiyalari infratuzilmasini rivojlantirish, kiberxavfsizlik standartlarini ishlab chiqish va raqamli savodxonlikni oshirishga mas’ul.
  4. Markaziy bank va tijorat banklari: bank-moliya tizimidagi kiberjinoyatlarning (masalan, fishing yoki onlayn kredit firibgarligi) oldini olish uchun anti-frod tizimlarini qo‘llash va shubhali tranzaksiyalarni nazorat qilish majburiyatiga ega [13].
  5. Bosh prokuratura: profilaktika sohasidagi qonunlar ijrosi ustidan nazoratni amalga oshiradi. Shuningdek, Prezident ko‘rsatmasiga binoan, davlat organlarining qarorlari qonuniyligini masofaviy monitoring qiluvchi “raqamli nazorat” tizimi joriy etilmoqda [14].

References

Foydalanilgan manbalar

  1. Matbuot va ommaviy axborot vositalari xodimlariga bayram tabrigi. URL: https://president.uz/uz/lists/view/6442
  2. Uzbekistan to intensify fight against drug and cybercrime, expand digital oversight system. URL: https://daryo.uz
  3. Cybercrime Prevention: Theory and Applications | Request PDF. URL: https://www.researchgate.net
  4. Scientific approach to early crime prevention in Surkhandarya mahallas. URL: https://proacademy.uz
  5. Parhomenko S.V., Evdokimov K.N. Prevention of cybercrime in the Russian federation: An integrative and comprehensive approaches // Криминологический журнал Байкальского государственного университета экономики и права. 2015. Vol. 9(2). P. 265–276. DOI: 10.17150/1996-7756.2015.9(2).265-276.
  6. Бехов В.Б. Основы криминалистического учения об исследовании и использовании компьютерной информации и средств её обработки: монография. Волгоград: ВА МВД России, 2004. С. 154–158.
  7. Holt T.J. Examining the Applicability of Routine Activity Theory to Explain Victimization Online // Deviant Behavior. 2008. Volume 30, Issue 1. P. 1–25.
  8. Reins B.H. Cyberbolt: A Systemic Approach to Cybercrime // Cybercrime: A Reference Handbook. ABC-CLIO. P. 84–87.
  9. Slonje S., Smith P.K. Cyberbullying: Another main type of bullying? // Scandinavian Journal of Psychology. 2008. Vol. 49. Issue 2. P. 152.
  10. O‘zbekiston Respublikasining “Kiberxavfsizlik to‘g‘risida”gi O‘RQ-764-son qonuni. URL: https://lex.uz/docs/5960604
  11. O‘zbekiston Respublikasining “O‘zbekiston Respublikasi Davlat xavfsizlik xizmati to‘g‘risida”gi O‘RQ-471-son qonunning 5-moddasi. URL: https://www.lex.uz/acts/3610935
  12. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “Raqamli mahsulotlarning kiberxavfsizligini ta’minlash va kriminalistik tadqiqotlarni takomillashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi PQ-209-son qarori // Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi, 03.07.2023-y., 07/23/209/0438-son.
  13. O‘zbekiston Respublikasining “To‘lovlar va to‘lov tizimlari to‘g‘risida”gi O‘RQ-578-son qonuni.
  14. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “Raqamli texnologiyalar sohasida jinoyatchilikka qarshi kurashish tizimini yanada takomillashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi PQ-381-son qarori. URL: https://lex.uz/docs/6681111
  15. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “Sud hokimiyati organlari faoliyatini raqamlashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi PQ-4818-son qarori. URL: https://lex.uz/docs/4979896
  16. URL: https://kun.uz/kr/63123328
  17. National Cyber Security Centre – GOV.UK. URL: https://www.gov.uk
  18. National Cyber Security Centre – NCSC.GOV.UK. URL: https://www.ncsc.gov.uk
  19. Combatting Cyber Crime — CISA. URL: https://www.cisa.gov/combatting-cyber-crime
  20. Cyber Incident Reporting for Critical Infrastructure Act of 2022 (CIRCIA) – CISA. URL: https://www.cisa.gov
  21. International Telecommunication Union (ITU). Global Cybersecurity Index 2024 Report. Geneva: ITU Publications, 2024.
  22. Nordic CSIRTs Collaboration. Annual Report on Regional Cooperation in Cybersecurity. Oslo/Helsinki: Nordic National CERTs.
  23. Europol. Joint Cybercrime Action Taskforce (J-CAT) Operational Overview. The Hague: European Cybercrime Centre (EC3).
  24. France - NCC - European Cybersecurity Competence Centre and Network. URL: https://cybersecurity-centre.europa.eu/france-ncc_en
  25. NCC-ES – INCIBE. URL: https://www.incibe.es
  26. SIC-SPAIN 3.0 – INCIBE. URL: https://www.incibe.es
  27. What we do at the NCSC – NCSC.GOV.UK. URL: https://www.ncsc.gov.uk
  28. Global Cybercrime Report 2024: Which Countries Face the Highest Risk? – MixMode. URL: https://www.mixmode.ai
  29. International Telecommunication Union (ITU). Global Cybersecurity Index 2024 Report. Geneva, 2024.
  30. Andijon shahri bo‘yicha IIOFMB huzuridagi Tergov bo‘limi materiallari: 2025-yildagi 56633, 56864, 54732, 54583-sonli jinoyat ishlari fabulalari.
  31. Cyber Incident Reporting for Critical Infrastructure Act of 2022 (CIRCIA). Public Law No. 117-103.
  32. Council of Europe. Convention on Cybercrime (Budapest Convention). ETS No. 185. Article 16.
  33. Personal Information Protection and Electronic Documents Act (PIPEDA). S.C. 2000, c. 5.
  34. European Commission. Ethics Guidelines for Trustworthy AI. Brussels, 2019.
🔍 View online 📥 Download PDF

APA

Mirzajonov, Shoxruxbek (2026). The System of Cybercrime Prevention Subjects and Their Interaction: National Practice, Foreign Experience, and Legal Proposals. Criminological Activity, 1(1), 139–145. https://doi.org/

Vancouver

Mirzajonov, Shoxruxbek. The System of Cybercrime Prevention Subjects and Their Interaction: National Practice, Foreign Experience, and Legal Proposals. Criminological Activity. 2026;1(1):139-145.