The Social Danger of Intentional Homicide and Issues of Liability
Annotation / Abstract
Abstract: This article analyzes the social danger of intentional homicide and the issue of holding individuals criminally liable for such an act. It also explores the specific characteristics and current relevance of this crime. In particular, the article highlights the need to improve the criminal legislation of the Republic of Uzbekistan concerning liability for intentional homicide, the importance of scientific and theoretical analysis of related criminal law issues, and the necessity of identifying existing problems in sentencing for intentional homicide. The author also presents proposals and recommendations for improving the provisions of the Criminal Code.
Full text
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2022-yil 28-yanvardagi “2022–2026-yillarga mo‘ljallangan Yangi O‘zbekistonning taraqqiyot strategiyasi to‘g‘risida”gi PF-60-son farmonidan kelib chiqib, “Yangi O‘zbekistonning 2022–2026-yillarga mo‘ljallangan taraqqiyot strategiyasining 16-maqsadi jamoat xavfsizligini ta’minlash, huquqbuzarliklarning sodir etilishiga sabab bo‘lgan shart-sharoitlarni o‘z vaqtida aniqlash va bartaraf etishning samarali tizimini yaratishdan” [1] iborat bo‘lib, bu o‘z navbatida, qasddan odam o‘ldirish jinoyati uchun javobgarlik masalasining nazariy-huquqiy va amaliy jihatlarini o‘rganishni taqozo etadi.
Konstitutsiyaning “Shaxsiy huquq va erkinliklar”, “Siyosiy huquqlar”, “Iqtisodiy va ijtimoiy huquqlar” deb nomlangan bo‘limlarida shaxsning huquq va erkinliklarini himoya qilishning huquqiy bazasi o‘z aksini topgan. “Insonning huquq va erkinliklarini ta’minlash davlatning oliy maqsadidir. Davlat inson hamda fuqaroning Konstitutsiya va qonunlarda mustahkamlangan huquqlari va erkinliklarini ta’minlaydi”, deb ta’kidlanadi Konstitutsiyaning 54-moddasida.
Inson huquqlari umumjahon deklaratsiyasining 3, 4, 5-moddalarida, Fuqarolik va siyosiy huquqlar to‘g‘risidagi xalqaro paktning 6, 7, 9, 10, 11-moddalarida insonning yashash huquqi, qadr-qimmati, ozodligi va xavfsizligi, sha’ni va obro‘sini himoya qilish kabi huquqlari mustahkamlangan. Ushbu xalqaro huquqiy me’yorlar O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasining ham asosini tashkil qiladi.
Shuni ta’kidlash kerakki, shaxsning huquq va erkinliklari turli huquq sohalarining normalari bilan himoya qilinadi. Biroq jinoyat qonunida fuqarolarning huquq va erkinliklari buzilganligi uchun jinoiy javobgarlik belgilangan bo‘lib, huquqning ushbu sohasi ana shu javobgarlikni qo‘llash orqali fuqarolarning huquq va erkinliklarini himoya qiladi.
References
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2022-yil 28-yanvardagi “2022-2026-yillarga mo‘ljallangan Yangi O‘zbekistonning taraqqiyot strategiyasi to‘g‘risida”gi PF-60-son farmonidan kelib chiqib, “Yangi O‘zbekistonning 2022-2026-yillarga mo‘ljallangan taraqqiyot strategiyasining 16-maqsadi jamoat xavfsizligini ta’minlash, huquqbuzarliklarning sodir etilishiga sabab bo‘lgan shart-sharoitlarni o‘z vaqtida aniqlash va bartaraf etishning samarali tizimini yaratishdan” [1] iborat bo‘lib, bu ham, o‘z navbatida, qasddan odam o‘ldirish jinoyati uchun javobgarlik masalasining nazariy-huquqiy va amaliy jihatlarini o‘rganishni taqozo etadi.
Konstitutsiyaning “Shaxsiy huquq va erkinliklar”, “Siyosiy huquqlar”, “Iqtisodiy va ijtimoiy huquqlar” deb nomlangan bo‘limlarida shaxsning huquq va erkinliklarini himoya qilishning huquqiy bazasi o‘z aksini topgan. “Insonning huquq va erkinliklarini ta’minlash davlatning oliy maqsadidir.
Davlat inson hamda fuqaroning Konstitutsiya va qonunlarda mustahkamlangan huquqlari va erkinliklarini ta’minlaydi”, deb ta’kidlanadi Konstitutsiyaning 54-moddasida.
Inson huquqlari umumjahon deklaratsiyasining 3, 4, 5-moddalarida, Fuqarolik va siyosiy huquqlar to‘g‘risidagi xalqaro paktning 6, 7, 9, 10, 11-moddalarida insonning yashash huquqi, qadr-qimmati, ozodligi va xavfsizligi, sha’ni va obro‘sini himoya qilish kabi huquqlari mustahkamlangan. Bu xalqaro huquqiy me’yorlar O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasining ham asosini tashkil qiladi.
Shuni ta’kidlash kerakki, shaxsning huquq va erkinliklari turli huquq sohalarining normalari bilan himoya qilinadi, lekin jinoyat qonunida fuqarolarning huquq va erkinliklari buzilganligi uchun jinoiy javobgarlik belgilangan bo‘lib, huquqning bu sohasi ana shu javobgarlikni qo‘llash orqali fuqarolarning huquq va erkinliklarini himoya qiladi.
Foydalanilgan manbalar
- O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2022-yil 28-yanvardagi “2022–2026-yillarga mo‘ljallangan Yangi O‘zbekistonning taraqqiyot strategiyasi to‘g‘risida”gi PF-60-son farmoni.
- Giyasov Sh.K. Hayotga qarshi jinoyatlarni ochish faoliyatida “qotillik” atamasidan foydalanish va uni tavsiflash masalasiga doir fikr-mulohazalar // O‘zbekiston Respublikasi IIV Akademiyasining axborotnomasi. – 2015. – №2. – B.48.
- Rustambayev M.H. Jinoyat kodeksiga sharhlar. – Toshkent: “Yuridik publish”, 2024. – B.43.
- Шаргородский М.Д. Ответственность за преступления против личности. – Ленинград, 1953. – С.14.
- Бородин С.В. Преступления против жизни. – Санкт-Петербург: “Юридический центр Пресс”, 2003. – С.21.
- Рустамбаев М.Х. Преступления против личности. – Ташкент, 1998. – С.12.
- Авхиа Ж. Борьба с преступлениями против жизни. – Москва: “Юридическая литература”, 1997. – С.16.
- Загородников Н.И. Преступления против жизни по советскому уголовному праву. – М.: Госюриздат, 1991. – С.22.
- Бородин С.В. Преступления против жизни. – СПб.: Изд-во «Юр.центр Пресс», 2003. – 467 с.
- Rustambayev M.X. O‘zbekiston Respublikasi jinoyat huquqi kursi. Tom 3. Maxsus qism. Shaxsga qarshi jinoyatlar. Tinchlik va xavfsizligiga qarshi jinoyatlar. – T.: O‘zbekiston Respublikasi Milliy gvardiyasi Harbiy-texnik instituti, 2018. – 412 b.
APA
Vancouver
Authors
Toshkent davlat yuridik universiteti