The Role of Social Prevention in the Stabilization of the Criminological Situation
Annotation / Abstract
Abstract. This article analyzes the theoretical foundations of social prevention and its importance in the stability of the criminological situation. The criminogenic factors of crime, their impact on the social environment and preventive measures are discussed in their interrelation. National legislation on crime prevention, international experience, and community-based concepts are used as a basis.
Full text
Shu nuqtayi nazardan, jinoyatchilikka qarshi kurashning asosiy vositasi sifatida faqat jazo choralariga tayanish yetarli emas. Zamonaviy kriminologiyada jinoyatchilikning ildiz sabablariga ta’sir etish, ya’ni xavfli omillarni bartaraf qilish va oldindan profilaktika qilish muhim hisoblanadi. Bu jarayon “ijtimoiy profilaktika” tushunchasi bilan ifodalanadi.
Ijtimoiy profilaktika — huquqbuzarlik sodir etish xavfi yuqori bo‘lgan shaxslar, oilalar, hududlar va ijtimoiy muhitni oldindan aniqlash hamda ular bilan tizimli ish olib borish jarayonidir. Uning asosiy maqsadi jinoyatchilik sodir bo‘lishidan oldin ijtimoiy-iqtisodiy, ma’naviy va huquqiy omillarning salbiy ta’sirini kamaytirish yoki to‘liq bartaraf etishdan iborat.
Ijtimoiy profilaktikaning kriminologik vaziyat barqarorligidagi o‘rni shundan iboratki, u xavfli omillarni ildizidan hal etishga yo‘naltirilganligi bilan jazo choralaridan keskin farq qiladi. Bu esa uzoq muddatli ijtimoiy barqarorlikni ta’minlashda asosiy vosita sifatida namoyon bo‘ladi. Shuning uchun ham Oʻzbekistonda va jahonning ko‘plab davlatlarida ijtimoiy profilaktika siyosati huquqbuzarliklar profilaktikasi sohasidagi davlat dasturlari hamda milliy qonunchilikning ustuvor yo‘nalishlaridan biri sifatida belgilangan.
Kriminologik vaziyat va ijtimoiy profilaktika masalasi jahon hamda mahalliy ilm-fanda keng muhokama qilinayotgan yo‘nalishlardan hisoblanadi. Bu boradagi tadqiqotlar asosan ikki yo‘nalishda rivojlanib kelmoqda: birinchisi, kriminogen omillarni aniqlash va tahlil qilish; ikkinchisi esa, ijtimoiy profilaktika mexanizmlari orqali jinoyatchilikning oldini olish choralarini ishlab chiqish va ularni amaliyotga tatbiq etishdir.
References
Foydalanilgan manbalar
- Kriminologiya: Darslik. – Toshkent: Akademnashr, 2020. – 356 b.
- Черкасова Л. Социальная профилактика преступлений. – Москва: Норма, 2018. – 210 с.
- Goldstein H. Problem-Oriented Policing. – New York: McGraw-Hill, 1990. – P. 115–117.
- Clarke R., Felson M. Routine Activity and Rational Choice. – New Jersey: Transaction Publishers, 1993. – P. 87.
- Sampson R., Groves B. Community Structure and Crime. // American Journal of Sociology. – 1989. – P. 142.
- Oʻzbekiston Respublikasining “Huquqbuzarliklar profilaktikasi toʻgʻrisida”gi Qonuni. – Toshkent, 2014.
- Bayley D. Police for the Future. – Oxford: Oxford University Press, 1994. – P. 49.
- Sherman L. Evidence-Based Crime Prevention. – London: Routledge, 2002. – P. 102.
- Trojanowicz R., Bucqueroux B. Community Policing: A Contemporary Perspective. – Routledge, 1998. – P. 77.
- Kogan W., Hartnett S. Community Policing: Chicago Style. – Oxford: Oxford University Press, 1997. – P. 77.
- https://uz24.uz/uz.
APA
Vancouver
Authors
O'zbekiston Respublikasi Kriminologiya tadqiqot instituti