Theories and Scholarly Views on the Impact of Social Prevention on the Criminogenic Situation

Oʻzbekiston Respublikasida jinoyatchilikning oldini olish, ayniqsa, ijtimoiy profilaktikaga oid chora-tadbirlar huquqiy jihatdan yetarlicha mustahkamlangan. Jumladan, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2017-yil 14-martdagi “Huquqbuzarliklar profilaktikasi va jinoyatchilikka qarshi kurashish tizimini yanada takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi PQ-2833-son qarori ijtimoiy profilaktika faoliyatini tashkil etishning asosiy yoʻnalishlarini belgilab berdi. Ushbu qarorda profilaktika subyektlari (mahalla, taʼlim muassasalari, fuqarolik jamiyati institutlari, davlat organlari) va ularning vazifalari aniq koʻrsatilgan. Bundan tashqari, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti farmon va qarorlari, Vazirlar Mahkamasi qarorlari orqali jinoyatchilikning oldini olish sohasida qator davlat dasturlari qabul qilingan.

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Oʻzbekiston Respublikasi jamoat xavfsizligi konsepsiyasini tasdiqlash va uni amalga oshirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi 2021-yil 29-noyabrdagi PF-27-son Farmoni jamiyatning qonunga xilof tajovuzlardan himoya qilinishini taʼminlash, shu jumladan bunday tajovuzlarning barvaqt oldini olish, ularning asosiy omillarini aniqlash va bartaraf etishda yangi yondashuvlarni belgilab berdi.

Shu oʻrinda taʼkidlash joizki, ijtimoiy profilaktikaning samaradorligini taʼminlashda qonunchilik asoslarini amaliyot bilan uygʻunlashtirish alohida ahamiyat kasb etadi.

Foydalanilgan manbalar

1. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining “Obod va xavfsiz mahalla” tamoyili asosida mahallalarda ijtimoiy profilaktika tizimini samaradorligini oshirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida” 2024-yil 30-noyabrdagi 801-son qarori.
2. Jinoyatchilik tendensiyalari va omillari davlat hisobotlari (2025-yil 3 oyi boʻyicha): Axborot-tahliliy hujjat. – T.: Oʻzbekiston Respublikasi Kriminologiya tadqiqot instituti, 2025. – 17–18-b.
3. Kriminologiya: Darslik / Q.R. Abdurasulova, A.G. Zakirova, I. Ismailov va boshq. – T.: Oʻzbekiston Respublikasi IIV Akademiyasi, 2023. – 318 b.
4. Дюркгейм Э. Самоубийство: Социологический этюд / Пер. с фр. с сокр.; Под ред. В.А. Базарова. – М.: Мысль, 1994. – С. 399; Durkheim E. The Division of Labour in Society. – 1993.
5. Мертон Р. Социальная структура и аномия // Социология преступности (Современные буржуазные теории). – Москва, 1966. – С. 299–313; Merton R.K. Social Structure and Anomie.
6. Wilson J.Q., Kelling G.L. Broken Windows: The Police and Neighborhood Safety. // The Atlantic Monthly. – 1982. – Vol. 249, No. 3. – P. 29–38.
7. Иншаков С.М. Зарубежная криминология. – М.: Издательская группа ИНФРА-М–НОРМА, 1997. – С. 47.
8. Woods P. The Myth of the "Culture of Deprivation". // British Journal of Sociology of Education. – 1991. – Vol. 12, No. 2. – P. 139–150.
9. World Health Organization. Violence Prevention: The Evidence. A Series of Briefings on Violence Prevention. – Geneva: WHO Press, 2010.